Những ngày gần đây, việc Sơ Maria Nguyễn Thị Hồng Quế bị cho là thực hành “ngồi thiền” đã làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều trong cộng đồng tín hữu. Có người cho rằng đây chỉ là một phương pháp giúp tĩnh tâm, thư giãn và làm chủ cảm xúc. Người khác lại đặt câu hỏi: liệu những thực hành xuất phát từ truyền thống Đông phương, đặc biệt là thiền và yoga, có tương thích với đức tin Công giáo hay không?
Để nhìn sự việc cách công bằng và nghiêm túc, cần phân định rõ các bình diện khác nhau của vấn đề.
Trước hết, thiền và yoga vốn không đồng nhất. Thiền trong truyền thống Phật giáo nhằm mục đích thanh lọc tâm trí, vượt qua phiền não và trong viễn tượng tôn giáo là thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử.
Trong khi đó, yoga bắt nguồn từ Ấn giáo, với ý nghĩa “hợp nhất”, tức là sự kết nối giữa cá thể với thực tại tuyệt đối hay thần linh.
Tuy nhiên, trong đời sống hiện đại, cả thiền và yoga cũng được giản lược thành những kỹ thuật tâm lý – sinh lý: điều hòa hơi thở, thư giãn thần kinh, giảm căng thẳng, hỗ trợ sức khỏe.
Chính ở đây xuất hiện sự nhầm lẫn. Nếu thiền chỉ được hiểu như một phương pháp thư giãn hay điều chỉnh cảm xúc, thì về mặt khoa học, nhiều nghiên cứu cho thấy nó có thể mang lại lợi ích nhất định cho sức khỏe tâm thần và thể lý.
Tuy nhiên, nếu thiền được thực hành trong chiều kích tôn giáo với những yếu tố triết học như quan niệm về luân hồi, về sự hòa tan bản thể vào vũ trụ, hay về sự giác ngộ đạt được nhờ nội lực con người, thì điều đó đặt ra vấn đề thần học nghiêm trọng đối với đức tin Kitô giáo.
Giáo hội Công giáo không phủ nhận giá trị của sự thinh lặng nội tâm. Trái lại, truyền thống Kitô giáo đã có một kho tàng phong phú về chiêm niệm và cầu nguyện thinh lặng: từ các ẩn sĩ sa mạc thế kỷ III, đến truyền thống Lectio Divina, đến đời sống chầu Thánh Thể và kinh nguyện chiêm niệm.
Giáo lý Hội Thánh Công giáo nhấn mạnh rằng chiêm niệm không phải là sự tập trung vào bản ngã, nhưng là ân ban giúp linh hồn kết hiệp với Thiên Chúa trong đức tin, cậy, mến. Nền tảng của cầu nguyện Kitô giáo luôn là tương quan cá vị giữa con người và Thiên Chúa hằng sống, chứ không phải sự hòa tan vào một thực tại vô ngã.
Năm 1989, Bộ Giáo lý Đức tin trong văn kiện về một số hình thức thiền Đông phương cũng lưu ý rằng người Kitô hữu có thể học hỏi một số phương pháp hỗ trợ thân tâm, nhưng cần tránh mọi sự pha trộn làm lu mờ căn tính đức tin hoặc thay thế mầu nhiệm cứu độ bằng những quan niệm không phù hợp với mạc khải Kitô giáo.
Do đó, tranh cãi quanh vụ việc không nằm ở động tác “ngồi yên” hay “điều hòa hơi thở”, mà nằm ở hệ tư tưởng và mục đích nội tại của thực hành đó. Một tu sĩ Công giáo không thể đồng hóa quan niệm giác ngộ tự lực hay tái sinh luân hồi với giáo lý về ơn cứu độ nhờ ân sủng Đức Kitô.
Lằn ranh thần học cần được nhận diện rõ ràng để tránh hoặc cực đoan bài bác mọi phương pháp tự nhiên, hoặc ngược lại, ngây thơ dung hòa những hệ thống tôn giáo vốn khác biệt căn bản.
Sự việc liên quan đến Sơ Maria Nguyễn Thị Hồng Quế vì thế đòi hỏi một thái độ bình tĩnh và phân định nghiêm túc. Thay vì quy kết hoặc thần tượng hóa, cộng đồng tín hữu được mời gọi trở về với nền tảng đời sống thiêng liêng của chính mình: cầu nguyện trong thinh lặng trước Thánh Thể, suy niệm Lời Chúa, và đào sâu mầu nhiệm Đức Kitô. Chính trong truyền thống phong phú đó, người Công giáo tìm thấy con đường dẫn đến bình an đích thực mà không cần phải hòa lẫn căn tính đức tin vào những hệ thống ngoài Kitô giáo.
Tranh luận có thể còn tiếp diễn. Nhưng điều quan trọng hơn cả là giữ vững nguyên tắc: mọi thực hành thiêng liêng của người Kitô hữu phải quy hướng về Thiên Chúa Ba Ngôi và trung thành với mạc khải của Hội Thánh.
Một số tu sĩ và tín hữu Công giáo hiện nay… “ngồi thiền”.
Thiền là cách thức đặc thù bên Phật giáo nhằm làm chủ những suy tư: ngồi yên; cảm nghiệm nhịp thở; lập đi lập lại trong trí một câu thật ngắn gọi là mantra, hòa với nhịp thở. Có khi suốt đời không thay đổi mantra.
Thuở ban đầu, tập thiền chỉ ngồi vài phút, nếu không e sẽ “tẩu hỏa…”!
Người Công giáo mà ngồi thiền thì lập đi lập lại một câu kinh ngắn.
Theo tôi, thiền không tương xứng với giáo lý Công giáo – hiểu theo nghĩa các mầu nhiệm được chính Thiên Chúa bộc lộ cho con người.
Về tĩnh nguyện, thì Công giáo có cách gọi là Lectio Divina: đọc một đoạn sách rồi suy niệm và cầu nguyện. Nhưng không gì bằng chầu Mình Thánh Chúa.
KHÔNG GÌ BẰNG CHẦU MÌNH THÁNH CHÚA!
Chân phước Fulton Sheen mỗi ngày chầu Mình Thánh Chúa một giờ nên giảng cuốn hút mà không cần viết ra.
Trong dòng của Mẹ Têrêsa Calcutta, chiều về chầu Mình Thánh Chúa mỗi ngày một tiếng, nhờ đó có được sức hy sinh chăm sóc bệnh nhân ban ngày vì lòng mến.
Trong lịch sử Giáo hội, bao nhiêu là các thánh cầu nguyện lâu giờ trước Nhà Tạm. Dòng Thánh Thể được lập ra để phổ biến việc chầu Mình Thánh Chúa.
Tại sao có hiện tượng người Công giáo ngồi thiền? Theo tôi, chung quy cũng do bởi lòng tin và lòng mến Mình Thánh Chúa đã nên nhạt nhẽo, và việc học hỏi, suy niệm các mầu nhiệm cũng bị chểnh mảng.
Tình trạng suy thoái nhận thấy được trong phụng vụ:
– Trước kia (trước Công đồng Vaticanô II) có nhạc Latinh, nhạc Bình ca (Gregorian), rất đưa vào suy niệm.
– Thánh lễ trước kia là cử hành cuộc Tử nạn của Chúa Giêsu. Bây giờ thánh lễ là một “bữa tiệc”! Nhạc thì bây giờ cũng gần như nhạc đời. Cách cử hành thì “ào ào”, không có những khoảnh khắc tĩnh lặng; cho rước lễ xong là coi như chuẩn bị đi về.
– Các bài giảng chỉ bàn về bác ái, quên hết các mầu nhiệm rồi!
– Trong họ đạo không còn những buổi chầu Mình Thánh Chúa chung sốt sắng nữa chăng?
– Trong họ đạo không còn siêng năng lần chuỗi Mân Côi chung và đọc các kinh cầu cho sốt sắng chăng?
– Trong các dòng tu, không lẽ hát kinh Nhật tụng 5, 6 lần mỗi ngày không đủ để sống nội tâm, kết hợp với Chúa suốt ngày sao?
Tôi xác tín rằng dòng tu hay họ đạo nào quen chầu Mình Thánh Chúa và sốt sắng lần chuỗi Mân Côi thì sẽ dạt dào lòng mến Chúa và lan tỏa tình yêu đó trong cộng đoàn, không hề thiếu thốn lửa mến… Hồn trầm mình trong dòng suối mát trong… sao dại tìm chốn nào nữa!
Trích phần bình luận của Gioan Baotixita Nguyen.
💬 Bạn có Ý Kiến về Bài Viết Này:
Tranh cãi quanh việc Sơ Maria Nguyễn Thị Hồng Quế “ngồi thiền” làm dấy lên câu hỏi về thiền, yoga và sự phù hợp với giáo lý Công giáo dưới góc nhìn thần học….
Trước những phát biểu của cựu Tổng thống Obama và Trump về UFO, Giáo hội Công giáo có lập trường thế nào? Khám phá góc nhìn thần học về sự sống ngoài Trái Đất và ơn cứu độ….
Sau các cuộc không kích tại nhiều quốc gia trong khu vực Vịnh, Đại diện Tông tòa Bắc Arabia đã kêu gọi các tín hữu cầu nguyện cho hòa bình. Đại diện Tông tòa Nam Arabia cũng đưa ra lời kêu gọi tương tự….
Làn sóng bạo lực mới bùng phát tại Trung Đông cũng là một thảm họa đối với các Kitô hữu. Đó là nhận định của Đức viện phụ dòng Biển Đức Nikodemus Schnabel, Đan viện Dormitio tại Giêrusalem. Trong khi đó, Nhà trọ Hành…
Một bức tượng mới tại Quảng trường Thánh Phêrô kêu gọi lòng hiếu khách đối với người nghèo và người vô gia cư. Bộ Bác ái của Vatican đã khánh thành tác phẩm điêu khắc bằng đồng của nghệ sĩ người Canada Timothy Paul…
Đức Giáo hoàng Leone XIV, trong phần chào thăm sau kinh Truyền Tin, bày tỏ sự lo ngại trước những gì đang xảy ra tại Trung Đông, và kêu gọi tránh một “vực thẳm không thể cứu vãn” bằng cách hành động qua con…
Video các em Sinh viên giới trẻ Lasan Huế đọc kinh tối Lần Chuỗi Mân Côi cùng nhau tại Trung tâm Giáo dục Quốc phòng, Phú Bài, Huế….
Ứng dụng dành cho gia đình có tên “Famiplay” vừa phát hành bộ phim tài liệu “La muerte de Jesús: una investigación médica” (Cái chết của Chúa Giêsu: một cuộc điều tra y khoa), mang đến góc nhìn pháp y, khoa học và lịch…