Sau khi Tổng Giáo phận Sài Gòn loan báo Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn qua đời tối 22/3, nhiều người nhắc đến ngài như một vị mục tử hiền hòa và gần gũi. Nhưng bên cạnh đó, cuộc đời ngài còn có vài chi tiết khá đặc biệt mà không phải ai cũng biết.
Đầu tiên là ơn gọi của ngài gắn rất sớm với cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp – vị linh mục sẽ được tuyên Chân phúc tử đạo tháng 7 tới. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2009, chính Đức Hồng y kể rằng khi mới 5 tuổi, ngài đã được cha Diệp đến thăm gia đình, khuyên vào tiểu chủng viện khi đủ tuổi và giao cho cậu bé Mẫn việc giúp lễ từ sáng sớm. Ngài xem đó là một trong những kinh nghiệm đầu tiên cảm nhận Chúa ở cùng mình.
Con đường đi tu của ngài cũng không hề thẳng tắp. Chiến tranh làm việc học bị gián đoạn; sau đó ngài còn phải trở về gia đình một thời gian để dạy học và phụ giúp cha mẹ lo học phí cho các em. Trong thánh lễ mừng 60 năm linh mục năm 2025, Tổng Giáo phận nhắc lại rằng ngài từng phải tạm ngưng việc tu học để cùng mẹ chăm lo cho 6 người em vì là trưởng nam trong nhà.
Một chi tiết khác khá thú vị là Đức Hồng y Phạm Minh Mẫn có nền tảng mạnh về giáo dục. Năm 1968, ngài được gửi sang Đại học Loyola ở Los Angeles và đến năm 1971 lấy bằng cao học về quản trị giáo dục. Điều này giúp giải thích vì sao dấu ấn sâu đậm nhất trong nửa đầu sứ vụ của ngài lại nằm ở lãnh vực đào tạo chủng sinh.
Thực vậy, trước khi trở thành giám mục rồi hồng y, ngài đã dành 23 năm làm giám đốc Đại chủng viện Cần Thơ. Trong bản tự sự năm 2020, ngài nói mình đã góp phần đào tạo 117 linh mục cho ba giáo phận Cần Thơ, Long Xuyên và Vĩnh Long. Đây là một con số rất đáng chú ý, vì nó cho thấy ảnh hưởng của ngài lan rộng qua nhiều thế hệ linh mục miền Tây Nam Bộ.
Ở tầm Giáo hội hoàn vũ, ngài là một trong rất ít giáo sĩ Việt Nam được trực tiếp tham dự hai mật nghị bầu giáo hoàng, năm 2005 và 2013. Một số linh mục thân tình với ĐHY kể lại rằng, theo quy định, mỗi Hồng y bước vào mật nghị đều phải chọn sẵn cho mình một tông hiệu Giáo hoàng nếu được bầu, với hồng y Mẫn, ngài chọn tông hiệu Gioan Phaolô III.
Trong một bài trả lời phỏng vấn năm 2009, ngài mô tả Công đồng Vatican II như bước chuyển từ “thế đối đầu” sang “thế đối thoại”; cũng trong năm đó, Ban Mục vụ Đối thoại liên tôn của Tổng Giáo phận được ra mắt với sự hiện diện của chính ngài.
Ít người để ý thêm rằng khi được nâng lên hàng hồng y năm 2003, ngài không chỉ nhận phẩm hàm danh dự, mà còn được trao nhà thờ hiệu tòa San Giustino ở Rôma và được bổ nhiệm vào các cơ quan của Tòa Thánh phụ trách phụng tự, truyền giáo và mục vụ y tế. Điều đó cho thấy vai trò của ngài không chỉ gói trong phạm vi Việt Nam, mà còn có chỗ đứng nhất định trong đời sống Giáo hội hoàn vũ.
Chưa đầy một năm trước khi qua đời, trong thánh lễ mừng 60 năm linh mục, Đức Hồng y đã xin cộng đoàn cầu nguyện để mình “trung thành theo lời Chúa gọi cho đến hết cuộc đời.”
***
ĐHY Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn làm chứng về đời sống cha Trương Bửu Diệp
Từ cậu bé sáu tuổi ở Cái Rắn được cha Trương Bửu Diệp khuyến khích học kinh, giúp lễ, rồi sau đó được chính cha thúc giục gia đình cho đi tu, Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn đã có những chia sẻ ký ức về cha Diệp trong một cuộc phỏng vấn năm 2011. Từ những kỷ niệm riêng tư ấy, Đức Hồng y làm chứng về một linh mục thánh thiện, hết lòng lo cho giáo dân, dám ở lại giữa hiểm nguy để sống chết với đàn chiên, và từ lâu đã được cả người có đạo lẫn ngoài đời tôn kính như một vị thánh.
Cuộc phỏng vấn diễn ra tại văn phòng Đức Hồng Y lúc 10 giờ sáng ngày 4.8.2011.
Hiện diện: Đức Hồng Y GB. Phạm minh Mẫn – Cha Roland Jacques – Cha Phêrô Trần thế Tuyên và Thầy Giuse Mai đức Nhuận.
Đức Hồng Y làm chứng về đời sống Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp trên ba phương diện: Linh mục thánh thiện – Linh mục thương yêu, lo lắng cho đàn chiên và là một linh mục dám hy sinh mạng sống vì đàn chiên.
Không là nguyên văn, nhưng rất gần với lời chứng của Đức HY:
Tôi sinh năm 1934 ở Cái Rắn – Cha tôi được mọi người gọi là Ông Sáu Hào – Mẹ tôi tên Quới. Ba tôi được lưu danh nhờ đào một con kênh, gọi là kênh ba ngàn, vì dài 3000 thước. Dân địa phương cũng gọi là Kênh Sáu Hào. Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp ở Tắc Sậy. Ngài không phải là Cha sở của tôi, nhưng Ngài hay tới lui thăm Cha sở họ đạo tôi là Cha Công và Cha sở Hoà Thành lúc đó là Cha Tứ. Mỗi khi có dịp như thế, các Ngài đến thăm gia đình tôi.
Khoảng năm 1939, lúc đó tôi mới vừa được sáu tuổi. Trong một lần đến gia đình tôi, Cha Phanxicô Diệp đã nói với mẹ tôi: Bà Sáu cho thằng Mẫn học kinh tiếng La Tinh và giúp lễ. Mẹ tôi làm theo lời Cha dạy, cho tôi đến nhà thờ học kinh và giúp lễ. Mỗi lần được giúp lễ là mỗi lần tôi nhìn thấy Cha sở dâng lễ. Thấy Ngài đưa Mình Thánh Chúa lên, tôi có một liên kết với lõm cây chuối mà mẹ tôi xắt cho heo ăn vậy.
Sau nầy, tôi suy nghĩ vả lấy làm lạ là Cha Phanxicô, không là Cha sở của tôi, nhưng Ngài có một quan tâm đến thiếu nhi, tìm cách lo cho chúng đến gần bàn thờ qua việc giúp lễ.
Lần thứ hai, chừng 5 năm sau đó, cũng trong lần đến thăm gia đình với các Cha. Chính Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp bảo Cha Mẹ tôi: Ông Bà Sáu lo cho thằng Mẫn đi tu nhà trường Cù Lao Giêng để làm linh mục. Sau đó, tôi được gửi đi tu ở tiểu chủng viện Cù Lao Giêng.
Cha Diệp làm Cha Sở Tắc Sậy. Nhưng Cha rất thương giáo dân và lập nhiều họ lẻ, trong đó có họ đạo Chủ Chí. Cha xây nhà thờ cho giáo dân, rồi khai khẩn ruộng đất cho dân có đất làm ruộng và giao cho Ông Nội tôi làm Biện Việc chăm sóc ruộng lúa nhà chung. Cha Diệp có lòng thương dân đặc biệt, cả lương giáo. Ai cũng quí mến Cha.
Năm tôi lên 11 tuổi, tức tôi đã đi học ở tiểu Chủng Viện Cù Lao Giêng rồi. Tháng hè năm 1945 tôi được đi theo các Cha sở trong hạt, chèo xuồng từ Hoà Thành lên để thăm Cha Diệp ở Tắc Sậy. Năm 1945, năm loạn lạc tang thương khắp vùng. Người ta phải bỏ nhà cửa, ruộng vườn đi đến các vùng an ninh. Tôi không được nghe quí Cha nói với nhau điều gì, nhưng sau nầy tôi biết là quí Cha khuyên Cha Diệp nên rời bỏ Tắc Sậy. Nhưng Cha đã không thay đổi quyết tâm là ở lại với đàn chiên. Sau đó chiến tranh loạn lạc đến hồi khốc liệt, gia đình tôi cũng phải di tản lên Bạc Liêu. Cha Diệp ở lại và đã bị giết chết.
Tôi ghi nhận ba điều về Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp: Ngài là một linh mục thánh thiện, một linh mục luôn nghĩ đến tương lai của Giáo Hội, khuyến khích người khác đi tu. Ngài là một linh mục thương lo cho dân. Ngài đi tới đâu là lo xây dựng nhà thờ nhà ở cho bà con cả lương giáo. Ngài là một mục từ sống chết vì đàn chiên.
Cám ơn quí Cha đã lo xúc tiến việc tuyên thánh cho Cha Phanxicô Trương bửu Diệp. Thực sự người ngoại giáo và cả người vô thần đã phong thánh cho Cha lâu rồi. Khi tôi còn làm Giám Mục phó ở Mỹ Tho. Bà Bí Thư Phường ở đó đã tổ chức xe đò và kêu mời bà con lương giáo đi hành hương kính viếng Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp.
Xin Chúa thương đón nhận linh hồn Gioan Baotaxita!
💬 Bạn có Ý Kiến về Bài Viết Này:
Sau khi Tổng Giáo phận Sài Gòn loan báo Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn qua đời tối 22/3, nhiều người nhắc đến ngài như một vị mục tử hiền hòa và gần gũi. Nhưng bên cạnh đó, cuộc đời ngài còn…
Trong niềm tin vào Chúa Kitô Phục Sinh, Tổng Giáo phận Sài Gòn kính báo: Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, vị mục tử nhân hiền đã dành trọn đời mình để phụng sự Thiên Chúa và Dân Chúa, đã hoàn tất…
Trong vườn hoa ơn gọi của Giáo hội Việt Nam, có những gia đình đã trở nên “bài ca tạ ơn” sống động khi dâng hiến gần như trọn vẹn các người con cho Thiên Chúa. Gia đình của Đức cha Aloisiô Nguyễn Hùng…
Đó là Đức Cha Eduardo María Taussig, Giám Mục của San Rafael. Quyết định ngày 5 tháng 2 năm 2022 được đưa ra một năm rưỡi sau khi Vatican đóng cửa chủng viện giáo phận San Rafael. Đức Cha Taussig năm nay mới 67…
Trong bầu khí phụng vụ của những tuần cuối Mùa Chay, hình ảnh những tấm vải tím bao phủ các bức tượng thánh luôn tạo nên một cảm giác linh thiêng và khác biệt. Nhiều tín hữu thắc mắc: Việc che tượng ảnh là…
Trong lịch sử truyền giáo của giáo hội Việt Nam, cách riêng của giáo phận Qui Nhơn, việc gẫm 14 chặng đàng Thánh giá và 15 sự thương khó là một việc đạo đức bình dân đã được dân Chúa yêu chuộng. Dường như…
Thưa cha: Ở giáo xứ con có một chị trước đây đi làm công ty đã có bầu với một anh đã có gia đình. Vì thế, họ không cưới được nhau. Sau khi sinh con, chị ấy âm thầm đem con đi cho…
Ngày 14/3/2026, nữ tu Anna Maria Thánh Tâm, người Ý, thuộc Dòng Nữ Tỳ Thánh Thể, đã mừng sinh nhật lần thứ 106 tại đan viện ở Seregno, gần thành phố Milano ở miền bắc nước Ý. Dù tuổi cao, sơ vẫn tiếp tục…